سواد تربیتی (بخش ششم)

  • Home
  • سواد تربیتی (بخش ششم)
Shape Image One
سواد تربیتی (بخش ششم)

احمد ایزدی

ث_ آیا پرورش بر آموزش مقدم است؟

احتمالا عبارت های زیر را بار‌ها از زبان روحانیون، مدیران آموزش و پرورش و مربیان شنیده اید:

پرورش بر آموزش مقدم است.
مدارس باید روی مسائل پرورشی دانش آموزان بیشتر کار کنند.
مدارس و دانشگاه‌ها، بیشتر وقت خود را صرف آموزش می کنند و به کارهای پرورشی کمتر می پردازند.

بسیاری از والدین نیز با مشاهده رفتار های خلاف اخلاق و اصول زندگی اجتماعی در فرزندان شان ، این عبارت را زیاد استفاده می کنند که مدارس فقط کار آموزشی می کنند و به تربیت فرزندان آنها کمتر توجه دارند.

بر اساس همین نگرش بود که از ابتدای انقلاب، در مدارس ، معلمان را به دو دسته معلمان آموزشی و پرورشی تقسیم کردند و درس هایی همچون ریاضی، فیزیک، تاریخ، علوم تجربی و ادبیات در زمره دروس آموزشی و معلمان آنها نیز آموزشی و معارف اسلامی ، دینی و اخلاقی در زمره دروس پرورشی و معلمان آنها هم پرورشی لقب گرفتند.

بدون شک نظام تربیتی ایران دارای مشکلات اساسی است و یکی از آنها این است که به رشد همه جانبه شخصیت شاگردان توجه نمی کند و بعضی از دروس مانند ریاضی، زیست و شیمی بیشتر از دروسی مانند انشا، تاریخ و تعلیمات اجتماعی مورد توجه قرار دارند، اما از این موضوع نمی توان چنین نتیجه گرفت که در مدارس کار پرورشی صورت نمی گیرد و یا پرورش بر آموزش مقدم است. یعنی از یک مقدمه درست، نباید نتیجه غلط گرفت.

توضیح این که هدف تربیت ، رشد عقلانی، اخلاقی، اجتماعی، بدنی و هیجانی است و دروس مختلف نیز برای پرورش این ابعاد شخصیت شاگردان طراحی و اجرا می‌شود . برای مثال، فیزیک و ریاضی برای پرورش جنبه شناختی؛ ورزش، برای پرورش بدن و دروس دینی و قرآن نیز برای رشد اخلاقی برنامه ریزی شده اند. بنابراین تمام دروس مدارس و دانشگاه‌ها، در صدد پرورش اند و همه معلمان و اساتید در صدد پرورش اند و آموزش ، ابزار آنها برای پرورش است.

بنا به تعریف، آموزش عبارت است مجموعه فعالیت های برنامه ریزی شده که مربی به منظور پرورش یکی از ابعاد شخصیت متربی از آنها استفاده می کند. آموزش، ابزار پرورش است و مثلاً تا آموزش دینی داده نشود، پرورش دینی رخ نمی دهد و تا زمانی که آموزش ریاضی ، فیزیک و شیمی داده نشود ، پرورش شناختی و علمی اتفاق نخواهد افتاد. بر این اساس، آموزش بر پرورش مقدم است، زیرا تا آموزش داده نشود، پرورش رخ نخواهد داد.

به نظر می رسد به جای آنکه گفته شود که در مدارس کار پرورشی صورت نمی گیرد و یا پرورش بر آموزش مقدم است، باید گفته شود که در نظام تربیتی ایران، به پرورش عقلانی و علمی بیشتر از پرورش اجتماعی و اخلاقی توجه می شود. و یا مدارس در ایران به اندازه لازم به پرورش اخلاقی و اجتماعی توجه نمی کنند.
هیچ دلیل منطقی برای حمایت از اینکه دروسی مانند فیزیک، زیست و جغرافیا، دروس آموزشی و تعلیمات دینی و قرآن دروسی پرورشی هستند ، وجود ندارد. و بیان آن نشان دهنده عدم آگاهی گوینده نسبت به دانش تربیتی است.

طرفداران تقدم پرورش بر آموزش، گاهی به این آیه قرآن کریم که « یزکیهم و یعلمهم» استناد می کنند و می خواهند از آن چنین نتیجه بگیرند که قرآن نیز طرفدار تقدم پرورش بر آموزش است. غافل از این که اولاً ، در سوره بقره قبل از این آیه ، آیه ای داریم که ناظر بر تقدم آموزش بر ترکیه است (یعلمهم و یزکیهم ). ثانیاً پرورش، متفاوت از تزکیه است و یکی دانستن آنها اشتباه است. تزکیه ، معادل مفهوم « یادگیری زدایی» در تربیت است که
امیدوارم در نوشته ای مستقل بتوانم به آن بپردازم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 − نه =